Spiritualiteit

In 2005/2006 rekende 58 procent van de Nederlanders zich tot een kerkelijke gezindte of levensbeschouwelijke groepering. Dat zijn ruim 9 miljoen mensen. Rooms-katholieken vormen met 29 procent de grootste groep. Bijna 20 procent is protestant, 5 procent is islamiet. Onder de overige 5 procent gelovigen vallen onder meer Joden en Hindoes. Ongeveer 42 procent van de Nederlandse bevolking hangt geen geloof aan.

Van de ruim 9 miljoen gelovigen in Nederland gaat slechts 20 procent elke week naar kerk, moskee of andere godsdienstige bijeenkomsten. Dat zijn ongeveer 1,8 miljoen mensen. Van de drie grootste groepen gelovigen in Nederland zijn de protestanten de trouwste kerkgangers. Bijna een derde van hen bezoekt elke week of vaker de kerk. Van de islamieten bezoekt 27 procent wekelijks of vaker de moskee. Slechts 7 procent van de rooms-katholieken ten slotte gaat elk weekend naar de mis, 57 procent gaat zelden of nooit.

De moskee bezoeken is een mannenzaak: Van de islamitische mannen bezoekt 36 procent wekelijks of vaker de moskee, bij de islamitische vrouwen is dat slechts 16 procent. Onder de rooms-katholieken en protestanten zijn er nauwelijks verschillen in kerkgang tussen mannen en vrouwen.

In de Humanistische Canon ontbreekt een gedichtenbundel. Desmet Live-presentator Theodor Holman voegt daarom de verzamelde werken van Kaváfis toe.

‘Wat mij verbaasd heeft in het afgelopen jaar sinds we bezig zijn met de Humanistische Canon, is dat nog niemand er een dichtbundel op heeft gezet. Dus ik dacht: dat ga ik doen.’ En voor Theodor Holman, presentator van Desmet Live, was al meteen duidelijk waar hij dan voor zou kiezen: het verzamelde werk van Kaváfis.

Met name Kaváfis’ beroemde gedicht ‘De tocht naar Ithaka’ is vanuit humanistisch oogpunt belangrijk, vindt Holman. De Griekse dichter schrijft daarin: Als je de tocht aanvaardt naar Ithaka, wens dat de weg dan lang mag zijn, vol avonturen, vol ervaringen.’Zorg dat je altijd een spannend en avontuurlijk leven hebt,’ is het humanistisch klinkende levensmotto dat Holman hieruit afleidt.

Konstantínos Pétrou Kaváfis (1863-1933) behoort tot de belangrijkste modern-Griekse dichters. Kaváfis was van Griekse afkomst, maar zijn familie had haar wortels in Turkije en de dichter zelf studeerde in Engeland. Het grootste deel van zijn leven woonde en werkte Kaváfis in Alexandrië, waar hij de opstanden van Egyptische nationalisten meemaakte. In 1935 verscheen de eerste bundeling van zijn dichtwerk. De eerste Nederlandse vertaling van het verzamelde werk werd in 1977 gepubliceerd.

Theodor Holman leest in de uitzending van de Desmet Live op 30 mei 2008 Kaváfis’ gedicht ‘Antonius door zijn God verlaten’ voor. Het is een tekst die hem al zijn hele leven achtervolgt. ‘Ik ben nu op een leeftijd gekomen dat ik mensen ontmoet op begraafplaatsen en meestal leven ze dan niet meer. En veel van mijn kennissen en vrienden blijken dan hetzelfde gedicht uitgekozen te hebben dat voorgelezen moet worden. En ik ben van dat gedicht gaan houden.’ In ‘Antonius door zijn God verlaten’ roept Kaváfis de lezer op om de mislukkingen uit het leven niet te bejammeren, maar te aanvaarden en zelfs te verwelkomen.

Als je plotseling te middernacht hoort dat een ongeziene stoet voorbijgaat met verrukkelijke muziek en met geluid van stemmen- dan moet je niet het lot, dat je nu in de steek laat, en je werken die mislukten, de plannen voor je leven, die alle dwaling bleken, nutteloos bejammeren